“Mış Gibi” Aileler: Çocuklarla Kaliteli Zaman Geçirmek
Aynı evde yaşamak, aynı sofrada oturmak ya da aynı odada bulunmak, her zaman birbirimizle bağ kurduğumuz anlamına gelmez. Bazen birlikteymiş gibi görünürüz; ancak zihnimiz işte, gözümüz ekranda, dikkatimizi ise yetiştirmemiz gereken sorumluluklardadır. Çocuklarımızla yan yana olsak da onların anlattıklarını ve hissettiklerini fark etmekte zorlanabiliriz.
“Mış gibi” aile ifadesi, dışarıdan birlikte ve ilgili görünen, fakat günlük yaşamında gerçek paylaşımın geri planda kaldığı aile ilişkilerini anlatmak için kullanılabilir. Burada amaç aileleri etiketlemek ya da ebeveynleri suçlamak değildir. Hepimiz zaman zaman yorgun, dalgın veya meşgul olabiliriz. Önemli olan, çocuklarımızla kurduğumuz ilişkide bu uzaklığı fark etmek ve birbirimize yeniden alan açabilmektir.
Kaliteli Zaman Geçirmek Ne Demektir?
Çocukla kaliteli zaman geçirmek, yalnızca onun için takvimde boş bir saat ayırmak değildir. Asıl mesele, birlikte olduğumuz süre içinde dikkatimizi, ilgimizi ve paylaşma isteğimizi ona yöneltebilmektir.
Örneğin çocuğumuz yanımızda otururken sevdiğimiz bir televizyon programını izleyebilir, ona dokunabilir veya birkaç cümle söyleyebiliriz. Ancak anlattıklarını dinlemiyor, sorularını geçiştiriyor ve onunla bir paylaşım kurmuyorsak fiziksel olarak birlikte olmamız, kendisini anlaşılmış hissetmesi için yeterli olmayabilir.
Buna karşılık birlikte seçtiğimiz, yaşına uygun bir filmi izlemek; karakterlerin yaşadıkları hakkında konuşmak ve birbirimizin düşüncelerini merak etmek, ortak bir deneyime dönüşebilir. Kaliteli zamanı belirleyen yalnızca yapılan etkinlik değil, o etkinlik sırasında kurulan ilişkidir.
Çocuğun “Beni dinliyorlar, düşüncelerimi merak ediyorlar, benimle olmaktan keyif alıyorlar” hissini yaşayabilmesi, bu paylaşımın merkezinde yer alır.
Yoğun Günlerde Çocuğa Nasıl Zaman Ayrılabilir?
İş yaşamı, ev işleri, ulaşım ve günlük sorumluluklar, ebeveynlerin çocuklarıyla geçirebildiği zamanı sınırlayabilir. Böyle dönemlerde anne ve babalar, yeterince zaman ayıramadıkları düşüncesiyle suçluluk hissedebilir.
Bu duyguyu hafifletmek için pahalı oyuncaklar almak, sık sık hediye vermek veya kapsamlı geziler planlamak anlaşılır bir çabadır. Ancak hediyeler ve geziler, çocuğun ebeveyniyle kurduğu karşılıklı paylaşımın yerini tek başına tutmaz. Bazen evde birlikte kurulan bir oyun, dikkatle dinlenen bir hikâye veya kısa bir yürüyüş daha anlamlı bir buluşmaya dönüşebilir.
Kaliteli zaman için her gün büyük bir organizasyon yapmak gerekmez. Günlük yaşamın içinde, mümkün olduğunca düzenli ve bölünmeden paylaşılabilen anlar oluşturmak iyi bir başlangıçtır. Bununla birlikte kaliteli zaman, çocuğun ihtiyaç duyduğu günlük ilginin ve yeterli birlikte olma süresinin yerine geçen bir formül olarak düşünülmemelidir.
Önce Çocuğunuzu Tanımaya Alan Açın
Her çocuğun ilgileri, mizacı ve paylaşım biçimi farklıdır. Bazı çocuklar hareketli oyunlardan hoşlanırken bazıları resim yapmayı, kitap okumayı veya sakin bir sohbeti tercih eder. Aynı çocuk da farklı günlerde farklı ihtiyaçlar hissedebilir.
Bu nedenle birlikte geçirilecek zamanı planlarken yalnızca yetişkinin uygun bulduğu etkinliklere odaklanmak yerine çocuğun neye ilgi duyduğunu da gözlemlemek gerekir. “Bugün birlikte ne yapmak istersin?” sorusu, yaşına uygun birkaç seçenekle desteklenebilir.
Birlikte geçirilen zamanın sürekli öğretici olması da gerekmez. Her oyunu bir bilgi sınavına, her resmi bir değerlendirmeye dönüştürmeden eğlenebilmek değerlidir. Anne ve babaların da çocuklarıyla gülebilmesi, oyun kurabilmesi ve kendi neşeli yanlarına alan açması, bu paylaşımı karşılıklı hale getirir.
Çocuklarla Kaliteli Zaman Geçirmek İçin Öneriler
Ailenizin günlük düzenine, imkânlarına ve çocuğunuzun yaşına göre uyarlayabileceğiniz pek çok etkinlik vardır:
-
Gününüzü karşılıklı anlatın. Yalnızca “Okul nasıl geçti?” diye sormak yerine “Bugün seni güldüren bir şey oldu mu?” veya “Zorlandığın bir an yaşadın mı?” gibi sorularla sohbet açabilirsiniz. Siz de gününüzden yaşına uygun küçük paylaşımlar yapabilirsiniz.
-
Birlikte oyun oynayın. Boyama, yapboz, kutu oyunları veya hayal gücüne dayalı oyunlar seçebilirsiniz. Sonuca ve kazanmaya odaklanmadan, birlikte geçirilen sürenin keyfini çıkarmaya çalışın.
-
Duygularına yer verin. Üzgün, kızgın veya hayal kırıklığına uğramış olduğunda hemen neşelenmesini istemek yerine önce onu dinleyin. İsterse duygusunu çizerek, yazarak ya da bir hikâye üzerinden anlatmasına eşlik edebilirsiniz.
-
Hareketli etkinlikler planlayın. Dans etmek, küçük bir ev parkuru hazırlamak, top oynamak veya dışarıda yürümek ortak eğlenceye dönüşebilir. Hareketli oyunlarda çocuğun isteğini, rahatlığını ve güvenliğini gözetin.
-
Canlandırmalar yapın. Oyuncaklarla hikâyeler kurabilir veya günlük yaşamdan bir durumu birlikte canlandırabilirsiniz. Oyunu yönlendirmek kadar çocuğun kurduğu hikâyeyi takip etmeye de alan açın.
-
Birlikte kitap okuyun. Hikâyenin devamını tahmin edebilir, karakterlerin duyguları hakkında konuşabilir veya farklı bir son oluşturabilirsiniz. Her sayfada soru sormak yerine çocuğun kendi yorumlarını paylaşmasına fırsat verin.
-
Ortak bir iş yapın. Basit bir tarif hazırlamak, bitki sulamak veya sofrayı kurmak da paylaşım fırsatı olabilir. Görevi kusursuz tamamlamaktan çok birlikte yapmaya odaklanın.
-
Haftalık küçük sohbetler oluşturun. “Bu hafta birlikte en çok neye güldük?”, “Neyi denemek hoşuna gitti?” veya “Gelecek hafta birlikte ne yapmak isteriz?” gibi sorularla ortak deneyimlerinizi konuşabilirsiniz.
Bu etkinliklerin hepsini yapmak zorunda değilsiniz. Çocuğunuzla birlikte seçtiğiniz birkaç paylaşımı günlük yaşamınıza yerleştirmek, uzun bir etkinlik listesini yetiştirmeye çalışmaktan daha sürdürülebilir olabilir.
Dinlemek, Etkinlik Yapmak Kadar Değerlidir
Bazen çocukların ihtiyacı yeni bir oyun veya dışarıda yapılacak bir etkinlik değildir. Anlattıklarının bölünmeden dinlenmesi, bir duygusunun fark edilmesi ya da sessizce yanında olunması da anlamlı bir paylaşım olabilir.
Telefonu bir süre kenara bırakmak, çocuğun sözünü tamamlamasına izin vermek ve anlattıklarına merakla yaklaşmak, günlük iletişimde küçük ama değerli adımlardır. Her zaman doğru cevabı bulmanız gerekmez. Bazen “Bu durum seni üzmüş gibi görünüyor, anlatmak ister misin?” demek, konuşmak için yeterli alanı açar.
Çocuğunuz o anda paylaşmak istemiyorsa bunu da kabul etmek önemlidir. Kaliteli zaman, zorunlu bir yakınlık veya konuşma talebi değil, ilişkiye davettir.
Birlikte Olmayı Gerçek Bir Paylaşıma Dönüştürmek
Çocuklarımızla güçlü bir ilişki kurmak, kusursuz ebeveynler olmakla ilgili değildir. Onları tanımaya çalışmak, ihtiyaçlarını fark etmek ve uzaklaştığımız anların ardından yeniden bağ kurabilmekle ilgilidir.
Birlikte geçirilen zamanın değerini pahalı hediyeler veya büyük planlar belirlemez. Çocuğun kendisini duyulmuş, önemsenmiş ve kabul edilmiş hissetmesine alan açan küçük paylaşımlar da aile yaşamında önemli bir yer tutar.
Ebeveyn ve çocuk arasındaki iletişimde tekrarlayan güçlükler yaşandığında danışmanlık desteği almak, aile içindeki ihtiyaçları ve paylaşım biçimlerini birlikte değerlendirmeye yardımcı olabilir. Sabuncu Psikoloji Aile Danışma Merkezi’nde, Bakırköy ve Florya çevresindeki ailelere çocuk ve aile danışmanlığı kapsamında destek sunuyoruz.