Babalar terapiye neden direnç gösterir? Neden birçok anne çocuklarıyla ilgili bir sorun yaşadığında destek almaya daha açıkken, babalar terapi fikrine daha mesafeli yaklaşabilir?
Yıllardır ailelerle çalışırken sık karşılaştığım durumlardan biri, ilk görüşmelere çoğunlukla annelerin gelmesi ve babaların sürece daha sonra dahil olmasıdır. Çoğu zaman babalar terapi odasına çekinerek girer, kısa cevaplar verir ve kendileriyle ilgili konuşmaktan kaçınırlar. Ancak biraz zaman geçip güven oluştuğunda, bu direncin altında çoğu zaman çok farklı hikâyeler olduğunu görürüz.
Bir görüşmede, çocuğunun özgüven sorunları nedeniyle destek almak isteyen bir aileyle çalışıyordum. İlk seanslarda daha çok çocuk üzerinden ilerledik. Zamanla babanın çocukluk yaşantılarına ve ailesiyle olan ilişkilerine değinmeye başladık.
Baba, annesinin oldukça baskın bir karaktere sahip olduğunu, babasının ise daha pasif bir rolde kaldığını anlatıyordu. Çocukluğu boyunca hata yapmaktan çekindiğini, eleştirilmemek için duygularını içinde tuttuğunu ve çoğu zaman kendisini ifade etmekte zorlandığını söylüyordu. Konu derinleştikçe sesi titremeye başladı. Yıllardır bastırdığı duygular ilk kez görünür hale geliyordu.
Aslında o an terapiye neden direnç gösterdiğinin cevabı da ortaya çıkmıştı. Çünkü birçok erkek gibi o da duygularını göstermenin zayıflık olduğuna inanarak büyümüştü.
Toplumumuzda erkek çocuklarına küçük yaşlardan itibaren verilen bazı mesajlar vardır:
"Erkek adam ağlamaz."
"Güçlü olmalısın."
"Duygularını belli etme."
"Dayanıklı ol."
Bu mesajlar çoğu zaman iyi niyetle verilse de çocukların duygusal gelişimini etkileyebilir. Zamanla çocuk, üzüntüsünü, korkusunu, kırgınlığını ve çaresizliğini göstermemeyi öğrenir. Yetişkin olduğunda ise yalnızca duygularını ifade etmekte değil, yardım istemekte de zorlanabilir.
İşte birçok babanın terapiye karşı gösterdiği direncin altında da bu öğrenilmiş kalıplar bulunur.
Bazı babalar terapiye geldiklerinde şu düşünceleri yaşayabilir:
"Ya yanlış yaptığım ortaya çıkarsa?"
"Ya kötü bir baba olduğumu düşünürlerse?"
"Ya suçlanırsam?"
"Ya eksiklerim görünür hale gelirse?"
Oysa psikoterapi bir suçlu arama süreci değildir. Amaç kimin hatalı olduğunu bulmak değil, aile üyelerinin birbirlerini daha iyi anlamalarına yardımcı olmaktır.
Çocuklarla çalışan uzmanlar olarak şunu çok net görüyoruz: Çocukların gelişiminde babaların rolü son derece önemlidir. Özellikle özgüven gelişimi, sınır koyma becerisi, problem çözme kapasitesi ve kimlik oluşumu üzerinde babaların etkisi oldukça büyüktür.
Ancak iyi bir baba olmak kusursuz olmak anlamına gelmez.
İyi bir baba; hata yapabilen, gerektiğinde özür dileyebilen, kendi duygularını tanıyabilen ve çocuğuna da duygularını ifade etmesi için güvenli alan sunabilen babadır.
Çocuklarımızı büyütürken aslında kendi çocukluğumuzu da yanımızda taşırız. Çocuklukta yaşadığımız yaralar, korkular ve eksiklikler bazen farkında olmadan ebeveynlik tutumlarımızı etkileyebilir. Bu nedenle terapi yalnızca çocuklar için değil, anne ve babalar için de önemli bir farkındalık alanı sunar.
Bakırköy'de ailelerle çalışan bir psikolog olarak sıklıkla gözlemlediğim şeylerden biri, terapiye başlangıçta en çok direnen kişilerin zamanla süreçten en fazla fayda sağlayan kişilerden biri olmasıdır. Benzer şekilde Yeşilköy ve Florya bölgesinden gelen ailelerde de babaların ilk çekincelerini aştıktan sonra çocuklarıyla olan ilişkilerinde önemli değişimler yaşadıklarını görmek mümkündür.
Unutulmamalıdır ki çocuklarımızın ihtiyacı kusursuz ebeveynler değil; kendini tanımaya çalışan, gelişime açık ve duygusal olarak ulaşılabilir ebeveynlerdir.
Bazen çocuklarımızın yaşadığı sorunların kaynağı onların davranışlarında değil, yıllardır fark etmeden taşıdığımız kendi duygusal yüklerimizde olabilir.
Bu nedenle terapiye gitmek bir zayıflık göstergesi değil; hem kendimiz hem de çocuklarımız için atılmış cesur bir adımdır.
Belki de bazen sorun içimizdeki çocukta değil, içimizdeki ebeveyndedir.
